Châu Âu cắt giảm trợ cấp xe điện: Thách thức mới cho ngành ô tô

Châu Âu, vốn được xem là thị trường then chốt trong quá trình điện khí hóa ngành ô tô toàn cầu, đang đối mặt với một bước ngoặt quan trọng. Nhiều quốc gia trong khu vực này, bao gồm Pháp và Tây Ban Nha, đã công bố kế hoạch cắt giảm mạnh các chương trình trợ cấp cho xe điện từ năm 2025. Sự thay đổi này đặt ra thách thức lớn về khả năng tăng trưởng và tính cạnh tranh của thị trường ô tô điện, vốn còn phụ thuộc nhiều vào các chính sách hỗ trợ tài chính.

Pháp dẫn đầu với các chính sách cắt giảm

Pháp là quốc gia tiên phong trong việc điều chỉnh ngân sách dành cho trợ cấp xe điện. Trong ngân sách quốc gia năm 2025, Pháp dự kiến giảm 500 triệu euro (khoảng 13,3 nghìn tỷ đồng) dành cho trợ giá xe điện, từ 1,5 tỷ euro xuống còn 1 tỷ euro. Cụ thể, mức trợ cấp hiện tại từ 4.000-7.000 euro (khoảng 106-187 triệu đồng) sẽ bị cắt giảm gần một nửa, chỉ còn 2.000-4.000 euro (khoảng 53-106 triệu đồng) đối với những mẫu xe có giá dưới 47.500 euro.

Song song đó, chương trình cho thuê xe điện với chi phí ưu đãi - chỉ 100 euro/tháng (2,67 triệu đồng) cho xe nhỏ và 150 euro/tháng (4 triệu đồng) cho xe gia đình - cũng sẽ bị thu hẹp đáng kể. Năm 2024, chương trình này được tài trợ 650 triệu euro, nhưng năm 2025, con số này sẽ giảm xuống còn 300 triệu euro. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận xe điện của các hộ gia đình có thu nhập thấp.

Tây Ban Nha cải tổ chính sách nhưng thiếu minh bạch

Tây Ban Nha cũng không nằm ngoài xu hướng khi dự kiến thay đổi chính sách trợ cấp xe điện trị giá 1,55 tỷ euro. Hiện tại, người mua ô tô điện tại quốc gia này được hỗ trợ tới 7.000 euro cho xe con và 9.000 euro cho xe thương mại. Từ năm tới, Tây Ban Nha sẽ áp dụng hình thức thanh toán trực tiếp để đẩy nhanh quy trình nhận trợ cấp. Tuy nhiên, chi tiết về ngân sách cụ thể và các thay đổi khác vẫn chưa được công bố.

Bài học từ Đức và những rủi ro tiềm ẩn

Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu và cũng là một trong những thị trường xe điện quan trọng, đã cho thấy tác động tiêu cực khi cắt giảm trợ cấp vào cuối năm 2023. Doanh số xe điện tại nước này sụt giảm nghiêm trọng, giảm 16% vào tháng 6, 37% vào tháng 7 và 69% vào tháng 8 so với cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh rõ rệt vai trò quan trọng của các chính sách kích cầu trong việc thúc đẩy doanh số và phổ cập xe điện.

Theo công ty phân tích Rho Motion, giá bán trung bình của một chiếc xe thuần điện (BEV) hiện vẫn cao hơn 75% so với xe chạy động cơ đốt trong cùng phân khúc. Do đó, việc cắt giảm trợ cấp có thể khiến nhiều người tiêu dùng quay lưng với xe điện, đặc biệt là trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao.

Tương lai nào cho xe điện châu Âu?

Việc châu Âu quyết định cắt giảm trợ cấp xe điện có thể xem là một "phép thử" để ngành công nghiệp này tự đứng vững mà không cần sự can thiệp tài chính từ chính phủ. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, điều này chắc chắn sẽ gây ra những khó khăn nhất định, khi giá xe điện vẫn còn quá cao so với khả năng chi trả của phần lớn người tiêu dùng.

Để duy trì đà tăng trưởng, các nhà sản xuất xe điện sẽ cần tìm cách giảm chi phí sản xuất, tối ưu hóa giá thành và tung ra các mẫu xe phù hợp hơn với nhu cầu của người dùng. Đồng thời, đầu tư vào hạ tầng sạc và công nghệ pin cũng là chìa khóa để thúc đẩy sự phổ biến của xe điện tại châu Âu trong tương lai.