Trung Quốc nếm trái đắng để nuôi quả ngọt từ xe điện

Đa số các hãng xe điện Trung Quốc đều đang gồng lỗ, gây sức ép lên các nhà cung cấp linh kiện. Chỉ có BYD và Li Auto là hai hãng xe Trung Quốc duy nhất đang tạo ra lợi nhuận từ các mẫu ô tô năng lượng mới (NEV).

Tại một Hội nghị Thượng đỉnh tại Trung Quốc, ông Song Zhiping, chủ tịch Hiệp hội Các công ty niêm yết Trung Quốc, đã phát biểu rằng chỉ có hai nhà sản xuất xe hơi kiếm được lợi nhuận từ xe năng lượng mới là BYD và Li Auto.

Trong bài phát biểu chính, ông Song cho biết các phương tiện điện đang thay thế các xe chạy bằng nhiên liệu. Nhiều nhà sản xuất phải sản xuất cả xe chạy bằng nhiên liệu và xe năng lượng mới, nhưng phần lớn các hãng xe hơi lớn chưa kiếm được lợi nhuận từ xe điện.

"Nhưng nếu bạn không làm xe điện, bạn sẽ không có tương lai. Đó là nghịch lý của những thương hiệu chấp nhận đổi mới," ông Song nói.

Li Auto cùng với BYD là hai công ty mà ông Song nhắc đến là có lợi nhuận trong ngành công nghiệp xe năng lượng mới. Năm 2023, tổng doanh thu của Li Auto đạt 123,85 tỷ nhân dân tệ (17 tỷ USD), tăng 173,5% so với năm trước. Li Auto đã đạt lợi nhuận ròng 11,81 tỷ nhân dân tệ (1,6 tỷ USD), cùng một biên lợi nhuận khá tốt khoảng 9,5%.

Tình hình không tươi sáng đối với hai thương hiệu tiêu biểu khác trên thị trường xe năng lượng mới. Mặc dù doanh thu của Nio tăng 12,9% trong năm 2023, đạt 55,6 tỷ nhân dân tệ (7,6 tỷ USD), nhưng lỗ lại tăng đến 45% và lên đến 20,72 tỷ nhân dân tệ (2,85 tỷ USD), trung bình, khoản lỗ trên mỗi xe là 100.000 nhân dân tệ (13.750 USD).

Năm 2023, doanh số bán xe của Xpeng tăng nhưng lỗ cũng tăng theo. Doanh thu đạt 30,68 tỷ nhân dân tệ (4,2 tỷ USD) nhưng lỗ ròng là 10,38 tỷ nhân dân tệ (1,4 tỷ USD).

Nhiều nhà sản xuất xe hơi Trung Quốc đang cố gắng giành thị phần thay vì kiếm lợi nhuận từ việc bán xe của họ. Đối với những hãng cũng sản xuất xe động cơ đốt trong, các khoản lỗ từ xe năng lượng mới có thể được bù đắp thông qua doanh số bán xe động cơ đốt trong. Đối với các công ty khởi nghiệp mới, chỉ sản xuất xe năng lượng mới, tình hình khó khăn hơn do họ không có nguồn lợi nhuận này.

Bên cạnh đó, có bằng chứng cho thấy cuộc đua này cũng đang mở rộng đến các nhà cung cấp, buộc họ phải bán linh kiện cho các nhà sản xuất ô tô với giá dưới mức chi phí để tăng doanh số.

Theo GlobalData, năm 2023 có 150 thương hiệu ô tô hoạt động trên thị trường Trung Quốc, trong đó 97 là của Trung Quốc và 43 là liên doanh với nước ngoài (phần còn lại là xe nhập khẩu). 

Tỷ lệ sử dụng công suất nhà máy năm 2023 là 59%, nhưng có sự chênh lệch lớn giữa các nhà sản xuất khác nhau. Đối với BYD, tỷ lệ sử dụng là khoảng 80% trong khi Tesla là 92%. Tuy nhiên, nhiều OEM nước ngoài đang gặp khó khăn; với tỷ lệ sử dụng của Hyundai chỉ là 23%. 

Phần lớn sản lượng của Trung Quốc được kiểm soát bởi 15% nhà máy có tỷ lệ sử dụng công suất hơn 95% và tổng sản lượng của chúng chiếm 47% tổng sản lượng của Trung Quốc năm 2023.Ngược lại, 20% nhà máy sản xuất chưa đến 1.000 xe trong năm 2023 và 17% khác sản xuất chưa đến 10.000 xe. Cần lưu ý rằng các số liệu này là cho ngành công nghiệp nói chung chứ không chỉ dành riêng cho xe năng lượng mới.