Chiến lược khác biệt của Mỹ và EU trước làn sóng xe điện Trung Quốc

Mỹ và châu Âu cùng tăng thuế nhập khẩu xe điện Trung Quốc, nhưng tác động dự báo rất khác nhau. Ngày 14/5, Mỹ thông báo tăng thuế nhập khẩu xe điện Trung Quốc từ 27,5% lên 102,5%. Lael Brainard, cố vấn kinh tế quốc gia của Tổng thống Joe Biden, cho biết mục đích là tạo sân chơi bình đẳng cho các nhà sản xuất ô tô và công nhân Mỹ.

Một tháng sau, châu Âu có động thái tương tự. Ủy ban châu Âu (EC) ngày 12/6 thông báo các hãng xe điện Trung Quốc như BYD, Geely, và SAIC sẽ bị áp thuế mới lần lượt là 17,4%, 20%, và 38,1%, thay cho mức 10% trước đó. EC cho rằng chuỗi giá trị xe điện Trung Quốc hưởng lợi từ "trợ cấp không công bằng," gây hại cho các đối thủ EU.

Tuy cùng tăng thuế, tác động của Mỹ và châu Âu lại khác nhau. Mỹ từ lâu đã hạn chế xe điện Trung Quốc, hiện không có hãng xe điện lớn nào của Trung Quốc bán chính thức tại Mỹ. Lượng xe điện Trung Quốc vào Mỹ rất ít, nên thuế nhập khẩu không ảnh hưởng ngay đến doanh nghiệp Trung Quốc. Tuy nhiên, các hãng có thể chọn sản xuất ở Mexico để tận dụng hiệp định thương mại tự do với Mỹ và Canada.

Ngược lại, EU mở cửa cho xe điện Trung Quốc, chỉ làm chậm lại dòng chảy xe điện vào thị trường này. Mức thuế của EU cũng thấp hơn Mỹ, giúp các hãng xe Trung Quốc tiếp tục phát triển. Citi ước tính BYD có thể thu lợi nhuận lớn hơn ở châu Âu so với thị trường Trung Quốc. Kế hoạch tăng thuế của EU cũng có thể thay đổi sau khi đàm phán với Trung Quốc.

Ngày 22/6, Reuters đưa tin giới chức Trung Quốc và EU đã đồng ý đàm phán lại kế hoạch thuế. Trung Quốc phản ứng bằng việc mở cuộc điều tra chống bán phá giá với thịt lợn châu Âu. EU áp dụng "thuế bù đắp" theo quy định WTO, trong khi Mỹ dùng Điều khoản 301, làm đàm phán song phương gần như không thể.

Tại EU, tăng thuế sẽ thúc đẩy quá trình nội địa hóa sản xuất. Các hãng xe điện Trung Quốc lên kế hoạch xây 8 nhà máy ở châu Âu, đảm bảo tỷ lệ linh kiện nội khối đủ lớn để không mất thuế. Tuy nhiên, khi lượng người mua chưa đủ lớn, thuế nhập khẩu khiến châu Âu dư thừa xe điện, có lợi cho người tiêu dùng nhưng gây khó cho các hãng xe truyền thống.

Mỹ hỗ trợ xe điện qua Đạo luật Giảm lạm phát (IRA), dành 370 tỷ USD thúc đẩy công nghệ sạch. Nếu thành công, Mỹ có thể tạo chuỗi cung ứng xe điện mới, bên cạnh chuỗi của Trung Quốc. Tuy nhiên, căng thẳng chính trị toàn cầu khiến lợi nhuận ngành xe điện giảm sút.