Gần 3 triệu xe máy xăng bán ra mỗi năm: Doanh nghiệp hưởng lợi, môi trường ô nhiễm nặng

Với doanh số bán xe máy xăng hiện nay cao gấp nhiều lần so với xe máy điện, tình trạng ô nhiễm không khí tại Việt Nam đang ngày càng trở nên nghiêm trọng. Các số liệu từ Hiệp hội Các Nhà Sản Xuất Xe Máy Việt Nam (VAMM) và các cơ quan liên quan cho thấy, xe máy xăng vẫn chiếm ưu thế vượt trội, dù số lượng xe điện đang tăng trưởng.

Tóm tắt:

• Doanh số bán xe máy xăng tại Việt Nam đạt hơn 2,7 triệu chiếc vào năm 2024, gấp nhiều lần xe máy điện.
• Xe máy xăng đóng góp một phần lớn trong lượng phát thải khí nhà kính và ô nhiễm không khí tại các đô thị.
• Cần có các chính sách thúc đẩy xe máy điện và hạn chế xe máy xăng để giảm ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
• Nếu không có sự can thiệp kịp thời, Việt Nam sẽ tiếp tục đối mặt với ô nhiễm nghiêm trọng từ phương tiện giao thông.

Doanh số xe máy xăng tăng trưởng mạnh

Theo báo cáo mới nhất từ VAMM, trong năm 2024, các doanh nghiệp lớn như Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki và SYM đã bán ra hơn 2,65 triệu xe máy, tăng 5,46% so với năm 2023. Trong đó, Honda Việt Nam tiếp tục dẫn đầu với hơn 2,14 triệu chiếc, chiếm tới 80,9% thị phần. Số liệu của VAMM chủ yếu liên quan đến xe máy xăng, trong khi xe máy điện gần như chiếm một phần rất nhỏ.

Nếu tính cả xe máy xăng và xe máy nhập khẩu nguyên chiếc, ước tính tổng số xe máy xăng bán ra trong năm 2024 đạt hơn 2,7 triệu chiếc, tương đương với khoảng 7.400 chiếc xe máy xăng được bán ra mỗi ngày. Mặc dù thị trường xe máy điện đang phát triển, nhưng theo Hiệp hội Ô tô, Xe máy và Xe đạp Việt Nam (VAMOBA), doanh số bán xe máy điện trong năm 2024 chỉ đạt 300.000 chiếc, chiếm chưa đến 10% tổng doanh số xe máy bán ra trên cả nước.

Ô nhiễm không khí tăng cao, nguy cơ đối mặt với sức khỏe cộng đồng

Sự gia tăng mạnh mẽ trong doanh số bán xe máy xăng không chỉ đem lại lợi nhuận cho các doanh nghiệp nước ngoài mà còn góp phần gây ra tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng tại các đô thị lớn. Theo số liệu từ Ngân hàng Thế giới, giao thông đường bộ tại Việt Nam chiếm đến 85% tổng lượng phát thải khí nhà kính trong ngành vận tải. Trong đó, xe máy đóng góp khoảng 28% lượng khí thải, chỉ đứng sau ô tô tải.

Mỗi năm, xe máy xăng tiêu thụ hơn 5 tỷ USD xăng dầu, thải ra một lượng khí độc hại khổng lồ. Điều này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng không khí mà còn tác động xấu đến sức khỏe người dân. Tình trạng ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP. HCM luôn ở mức báo động. Khí thải từ xe máy, chủ yếu là do công nghệ động cơ cũ và tiêu thụ nhiên liệu kém hiệu quả, khiến lượng khí thải ngày càng tăng, thậm chí vượt qua cả các phương tiện ô tô đời mới.

Tương lai của xe máy điện: Cần chính sách thúc đẩy mạnh mẽ

Theo dự báo từ Ngân hàng Thế giới, mặc dù nhu cầu về xe máy có xu hướng giảm, nhưng xe máy vẫn sẽ là phương tiện giao thông chính tại Việt Nam cho đến năm 2035. Ước tính, sẽ có khoảng 32 triệu xe máy được bán ra trong giai đoạn này, và tổng số xe máy đăng ký trên cả nước sẽ lên tới khoảng 110 triệu chiếc vào năm 2040.

Để giảm thiểu ô nhiễm và đạt được mục tiêu giảm phát thải trong ngành giao thông, Chính phủ cần thúc đẩy mạnh mẽ sự chuyển đổi sang xe máy điện. Theo các chuyên gia, để đạt được mục tiêu này, doanh số bán xe máy điện phải đạt từ 12-16 triệu chiếc trong giai đoạn 2024-2035, chiếm từ 42% đến 56% tổng doanh số bán xe máy tại Việt Nam. Điều này đòi hỏi một chiến lược thúc đẩy mạnh mẽ, với các chính sách hỗ trợ như ưu đãi thuế, trợ giá cho người tiêu dùng và phát triển cơ sở hạ tầng sạc điện.

Nếu không có sự can thiệp kịp thời, tốc độ chuyển đổi sang xe máy điện sẽ rất chậm, và dự báo doanh số xe máy điện chỉ đạt khoảng 515.000 chiếc/năm vào năm 2030.

Cần các chính sách hạn chế xe máy xăng

Để giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện chất lượng không khí, các chuyên gia khuyến nghị Chính phủ cần có chính sách hạn chế xe máy xăng, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ việc sử dụng xe máy điện. Nếu tiếp tục duy trì tình trạng tiêu thụ xe máy xăng như hiện nay, ô nhiễm không khí sẽ ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn, trong khi các doanh nghiệp nước ngoài vẫn tiếp tục hưởng lợi từ thị trường xe máy Việt Nam.

Việc chuyển đổi sang xe máy điện không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn giảm thiểu tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng, đồng thời thúc đẩy nền kinh tế xanh và bền vững.